Đang tải...
Trả lời nhanh: Hành chính tư pháp là hoạt động quản lý nhà nước đối với công việc tư pháp và bổ trợ tư pháp như hộ tịch, chứng thực, lý lịch tư pháp, luật sư, công chứng, thi hành án dân sự. Trước hết, hãy xác định việc của bạn thuộc nhóm nào để nộp hồ sơ đúng cơ quan.
Người dân thường gặp "hành chính tư pháp" khi đi khai sinh cho con, đăng ký kết hôn, chứng thực giấy tờ, xin phiếu lý lịch tư pháp hay thuê luật sư. Bài viết giải thích khái niệm, phân biệt với hoạt động xét xử và chỉ ra cơ quan giải quyết từng loại việc theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh – xã) hiện hành.
Hành chính tư pháp (quản lý hành chính tư pháp) là cách gọi rút gọn của hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp, do cơ quan hành chính nhà nước (Chính phủ, Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân các cấp và một số bộ, ngành khác) thực hiện. Đây không phải là hoạt động xét xử. Xét xử thuộc Tòa án nhân dân; còn hành chính tư pháp là việc Nhà nước tổ chức, cấp phép, đăng ký, xác nhận và kiểm tra các công việc như:
Nên làm: Khi cần một giấy tờ "tư pháp", hãy xác định đó là việc đăng ký, xác nhận (cơ quan hành chính làm) hay tranh chấp cần Tòa án giải quyết, để chọn đúng nơi nộp.
Hoạt động tư pháp theo nghĩa hẹp là xét xử của Tòa án; theo nghĩa rộng còn gồm điều tra, truy tố, thi hành án và các hoạt động hỗ trợ xét xử. Hành chính tư pháp không quyết định ai đúng ai sai trong tranh chấp, mà bảo đảm các quan hệ nhân thân, giấy tờ, dịch vụ pháp lý được ghi nhận và vận hành đúng pháp luật.
| Tiêu chí | Hoạt động xét xử | Hành chính tư pháp |
|---|---|---|
| Cơ quan thực hiện | Tòa án nhân dân (Tòa án nhân dân khu vực, Tòa án nhân dân cấp tỉnh…) | Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã; Bộ Công an với lý lịch tư pháp |
| Kết quả | Bản án, quyết định của Tòa án | Giấy tờ hộ tịch, bản chứng thực, phiếu lý lịch tư pháp, chứng chỉ hành nghề… |
| Ví dụ | Ly hôn có tranh chấp, xác định cha mẹ con có tranh chấp | Khai sinh, kết hôn, nhận cha mẹ con không có tranh chấp |
Nên làm: Nếu các bên còn tranh chấp (về con, tài sản, quan hệ cha mẹ con), hãy chuẩn bị thủ tục tại Tòa án thay vì nộp hồ sơ hành chính, vì cơ quan hộ tịch sẽ không giải quyết việc đang có tranh chấp.
Sau khi sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025, nhiều việc trước đây của cấp huyện đã chuyển về Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cấp tỉnh. Bảng dưới tóm tắt nơi giải quyết các việc người dân hay gặp:
| Việc cần làm | Cơ quan giải quyết | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử, giám hộ, kể cả có yếu tố nước ngoài | Ủy ban nhân dân cấp xã (công chức tư pháp – hộ tịch) | Luật Hộ tịch 2014; Nghị định 120/2025/NĐ-CP |
| Chứng thực chữ ký người dịch giữa tiếng nước ngoài và tiếng Việt | Ủy ban nhân dân cấp xã | Nghị định 120/2025/NĐ-CP |
| Cấp phiếu lý lịch tư pháp | Cơ quan thuộc Bộ Công an (Công an cấp tỉnh hướng dẫn), có thể nộp trực tuyến qua VNeID | Luật Lý lịch tư pháp 2009; Bộ Công an thực hiện nhiệm vụ lý lịch tư pháp từ ngày 01/3/2025 |
| Cấp, thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư, đấu giá; bổ nhiệm công chứng viên | Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | Nghị định 121/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 |
| Trợ giúp pháp lý miễn phí (người thuộc diện được trợ giúp) | Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cấp tỉnh | Luật Trợ giúp pháp lý 2017 |
Nên làm: Trước khi đi, hãy tra thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc gọi bộ phận một cửa của Ủy ban nhân dân cấp xã để biết hồ sơ, lệ phí và có thể nộp trực tuyến hay không.
| Trường hợp của bạn | Nên làm gì | Lưu ý / rủi ro |
|---|---|---|
| Cần khai sinh, đăng ký kết hôn (kể cả với người nước ngoài) | Nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền theo nơi cư trú hoặc nộp trực tuyến | Giấy tờ nước ngoài thường phải hợp pháp hóa lãnh sự và dịch, chứng thực chữ ký người dịch |
| Cần phiếu lý lịch tư pháp để xin việc, xuất khẩu lao động, nhập quốc tịch | Nộp qua VNeID hoặc tại cơ quan Công an tiếp nhận; xác định đúng loại phiếu số 1 hay số 2 | Nộp sai loại phiếu phải làm lại, mất thời gian |
| Giấy tờ hộ tịch bị sai thông tin | Làm thủ tục cải chính, bổ sung hộ tịch tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đã đăng ký hoặc nơi cư trú | Nếu thông tin sai liên quan đến tranh chấp (ví dụ cha mẹ con) thì có thể phải giải quyết tại Tòa án |
| Thuộc diện khó khăn, cần luật sư nhưng không có điều kiện | Liên hệ Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước để được xác định diện trợ giúp | Phải có giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp pháp lý |
| Bị cơ quan hành chính từ chối hồ sơ không rõ lý do | Đề nghị trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do | Có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo thời hiệu luật định |
Không. Hành chính tư pháp là hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan hành chính như Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp, Ủy ban nhân dân các cấp. Tòa án thực hiện quyền tư pháp (xét xử). Nếu việc của bạn có tranh chấp, bạn nên chuẩn bị thủ tục tại Tòa án.
Từ ngày 01/7/2025, việc đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài do Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP. Bạn nên chuẩn bị sớm giấy tờ của bên nước ngoài, hợp pháp hóa lãnh sự và dịch, chứng thực chữ ký người dịch trước khi nộp.
Nhiệm vụ lý lịch tư pháp do Bộ Công an thực hiện từ ngày 01/3/2025. Bạn có thể nộp yêu cầu qua ứng dụng VNeID hoặc tại cơ quan Công an tiếp nhận hồ sơ, nên hỏi trước nơi yêu cầu cần phiếu số 1 hay số 2.
Bạn nên đề nghị cơ quan trả lời bằng văn bản nêu rõ lý do, bổ sung giấy tờ nếu thiếu. Nếu cho rằng việc từ chối là trái pháp luật, bạn có thể khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính trong thời hiệu luật định.
Xem thêm: Thẩm quyền chứng thực của UBND cấp xã · Xin xác nhận tình trạng hôn nhân khi cư trú nhiều nơi · Xác định cha mẹ con theo thủ tục hành chính và tư pháp
Luật Hà Sơn Bình có thể rà soát hồ sơ, soạn đơn, đại diện làm việc với cơ quan có thẩm quyền. Liên hệ hotline/Zalo 0865.11.12.18 hoặc đến VPGD: Số 09, Liền Kề 02, KĐT Roman Plaza, phường Đại Mỗ, TP Hà Nội.
Biên soạn: Ban biên tập Luật Hà Sơn Bình.
Bài viết cung cấp thông tin pháp luật chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng vụ việc cụ thể.