Trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo của người lao động theo hợp đồng đào tạo nghề

         Pháp luật hiện hành quy định về trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo của người lao động theo hợp đồng đào tạo nghề trong những trường hợp phía người lao động có sự vi phạm hợp đồng đào tạo nghề.

Dịch vụ luật sư

  1. Hoàn trả phí đào tạo nghề
  • Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề tốt với người lao động

Người sử dụng lao động có quyền tiến hành các hoạt động đào tạo nghề cho người lao động để có thể có được đội ngũ lao động có trình độ, tay nghề từ đó thúc đẩy sản xuất, kinh doanh . Quan hệ học nghề giữa người lao động và người sử dụng lao động được thiết lập chủ yếu dưới các hình thức:

Người sử dụng lao động tuyển người vào đào tạo nghề để làm việc

Theo quy định tại Điều 61 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì người lao động được tuyển người vào để đào tạo nghề nghiệp tại nơi làm việc, thời gian học nghề theo chương trình đào tạo của từng trình độ theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp. Mục đích của việc làm này là để phía doanh nghiệp có được nguồn lao động đảm bảo chất lượng về tay nghề và trình độ thành thạo ,còn phía người lao động sau khi được đào tạo sẽ tìm được việc làm và có được nguồn thu nhập ổn định. Người lao động sau khi học nghề có thể được tham gia luôn vào quá trình sản xuất.

Người sử dụng lao động tuyển người vào sau đó đào tạo nghề để sử dụng đội ngũ người lao động đó là hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu của người sử dụng lao động căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ của quá trình sản xuất, kinh doanh bởi vậy không cần phải đăng kí hoạt động giáo dục nghề nghiệp, không được thu học phí của người học nghề, tập nghề.

Về phía người học nghề, người tập nghề phải đáp ứng được những điều kiện được quy định tại Khoản 4 Điều 61 Bộ Luật lao động năm 2019 như phải đủ 14 tuổi trở lên và phải có đủ sức khỏe phù hợp với yêu cầu học nghề, tập nghề, trường hợp người học nghề, tập nghề ghề thuộc danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành phải từ đủ 18 tuổi trở lên, trừ lĩnh vực nghệ thuật, thể dục, thể thao.

Trong thời gian học nghề, tập nghề nếu người học nghề, tập nghề tham gia trực tiếp vào quá trình lao động làm ra sản phẩm đúng quy cách thì người sử dụng lao động sẽ phải trả lương cho họ theo mức lương mà hai bên thỏa thuận, và mức lương không bị khống chế mức tối thiểu bởi pháp luật, hoàn toàn phụ thuộc vào ý chí, sự thỏa thuận của hai bên.

Khi hết thời hạn học nghề, tập nghề thì hai bên phải ký kết hợp đồng lao động khi có đủ các điều kiện mà Bộ Luật lao động quy định. Không phải mọi trường hợp người sử dụng lao động đều phải ký kết hợp đồng lao động với người lao động sau khi hết thời hạn bởi có nhiều lý do khác nhau trên thực tế, chẳng hạn như việc người học nghề không đạt yêu cầu của nghề theo học, doanh nghiệp không có nhu cầu tuyển dung thêm, doanh nghiệp lâm vào tình trạng khó khăn không thể giải quyết được việc làm cho người lao động,….

Người sử dụng lao động cũng có trách nhiệm tạo điều kiện tối đã để người lao động có thể tham gia đánh giá kĩ năng nghề để được cấp chứng chỉ kĩ năng nghề quốc gia, đặc biệt trong trường hợp có thuê mướn sử dụng lao động theo hợp đồng làm những công việc thuộc danh mục công việc ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn , sức khoẻ của cá nhân người lao động và cộng đồng theo quy định của Luật Việc làm năm 2013 và các văn bản hướng dẫn .

  • Người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động khi thực hiện hợp đồng lao động.

Với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế thị trường, đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng cải tiến, hoàn thiện về cơ sở vật chất và đào tạo, nâng cao tay nghề của đội ngũ người lao động để tồn tại và có thể cạnh tranh được với các doanh nghiệp khác, khẳng định được thế mạnh trên thị trường. Việc người lao động được phía người sử dụng lao động tạo điều kiện để đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề trong quá trình thực hiện hợp đồng lao động là việc làm cần thiết, giúp người lao động có thể nâng cao được kĩ năng, trau dồi thêm kiến thức chuyên môn từ đó có thể nâng cao hiệu quả công việc, đáp ứng được nhu cầu sử dụng nhân lực và những đổi mới, cải tiến không ngừng trong quá trình sản xuất một cách kịp thời. Đây được coi là một yếu tố quan trọng để doanh nghiệp có thể theo kịp được với sự phát triển của nền kinh tế, việc chú trọng hơn đến chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là thực sự cần thiết. Bên cạnh đó, khi có sự đào tạo, bồi dưỡng cho người lao động thì mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động cũng trở lên gắn kết hơn, đảm bảo cho sự gắn bó lâu dài của người lao động đối với doanh nghiệp trên thực tế.

Pháp luật lao động quy định nhiều hình thức khác nhau để đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ của người lao động. Người lao động có thể được đào tạo tại chỗ hoặc được cử đi tham gia các khóa đào tạo tại các trường , các trung tâm , ở trong nước hoặc nước ngoài bởi kinh phí từ phía người sử dụng lao động, kể cả kinh phí cho đối tác tài trợ cho người sử dụng lao động. Điều 60 Bộ Luật lao động năm 2019 có quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động về đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ kỹ năng nghề bao gồm:

– Người sử dụng lao động xây dựng kế hoạch hằng năm và dành kinh phí cho việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, phát triển kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc cho mình; đào tạo cho người lao động trước khi chuyển làm nghề khác cho mình;

– Hằng năm, người sử dụng lao động thông báo kết quả đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

  • Hoàn trả phí đào tạo nghề

Hợp đồng đào tạo nghề là thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về quyền và nghĩa vụ của hai bên đối với nhau, trong trường hợp người lao động được đào tạo, nâng cao trình độ, kĩ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài bởi kinh phí của người sử dụng lao động, kể cả kinh phí do đối tác tài trợ cho người sử dụng lao động.

Về hình thức, hợp đồng đào tạo phải được làm thành 02 bản và mỗi bên giữ 01 bản nhằm đảm bảo các bên nghiêm chỉnh thực hiện nội dung của hợp đồng đặc biệt là vấn đề chi phí đào tạo và trách nhiệm của người lao động sau khi hoàn thành học nghề.

Về nội dung, hợp đồng đào tạo nghề phải bao gồm các điều khoản chủ yếu như:  nghề đào tạo , địa điểm đào tạo , thời gian và tiền lương trong thời gian đào tạo , thời hạn người lao động cam kết phải làm việc cho người sử dụng lao động sau khi học xong, chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo , trách nhiệm của người sử dụng lao động. Các bên  cũng có thể thoả thuận thêm các nội dung khác với điều kiện không được trái quy định của pháp luật .

Trong quan hệ học nghề, người lao động là người học nghề những không phải tự trả học phí cho quá trình học tập của mình mà học phí đo phía người sử dụng lao động chi trả, ngoài ra phía người sử dụng lao động còn có thể hỗ trợ thêm cho người lao động các khoản khác như chi phí đi lại, sinh hoạt, tiền lương và tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động mặc dù người lao động không thực hiện nghĩa vụ lao động trong thời gian đi học. Và phía người lao động cũng phải trả lương cho người lao động trong trường hợp họ làm ra sản phẩm đúng quy cách trong quá trình học nghề, tập nghề. Sau khi kết thúc học nghề, tập nghề thì phía người lao động không chỉ nhận được các bằng cấp, chứng chỉ để có thể đáp ứng điều kiện tham gia vào thị trường lao động mà còn có thể có được những kiến thức, kĩ năng và nâng cao được thái độ nghề nghiệp cho bản thân mình bởi vậy sau khi học xong người lao động thường phải làm việc cho phía người sử dụng lao động đã đào tạo theo như cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề một khoảng thời gian nhất định. Nếu vi phạm cam kết này thì người lao động phải hoàn trả lại chi phí đào tạo của người sử dụng lao động.

Theo quy định tại Khoản 3 Điều 62 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì: “chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo clnf bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian đào tạo.”Mức hoàn trả chi phí đào tạo được xác định căn cứ vào chi phí đào tạo.

Trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo phát sinh trong các trường hợp sau:

  • Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng đào tạo nghề trước thời hạn
  • Người lao động không làm việc cho người sử dụng lao động sau khi học xong hoặc có làm việc nhưng không đủ thời gian đã cam kết trong hợp đồng đào tạo nghề.

Trong hai trường hợp trên, việc chấm dứt quan hệ học nghề hoặc quan hệ lao động được xuất phát từ ý chí đơn phương của người lao động làm mục đích của hoạt động đào tạo nghề không đạt được, gây thiệt hại cho người sử dụng lao động, nếu như hợp đồng đào tạo nghề hoặc hợp đồng lao động chấm dứt do người sử dụng lao động , do hai bên thoả thuận hoặc các nguyên nhân khách quan khác  thì người lao đống sẽ  không phải bồi thường chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động.

Trên đây là toàn bộ bài tư vấn về Hậu quả pháp lý khi Người sử dụng lao động phương chấm dứt hợp đồng lao động trái luật. Qúy bạn đọc nếu có thắc mắc về vấn đề trên hoặc gặp trường hợp cụ thể cần tư vấn xin vui lòng liên hệ qua hotline 1900 6193 để được Giải quyết tranh chấp lao động hỗ trợ và Tư vấn về lao động chi tiết hơn. Xin cảm ơn./.